Medchange – Game

Resumen

Cambio ambiental en ecosistemas costeiros mediterráneos en resposta a presións antropoxénicas e climáticas durante o Holoceno.

As perturbacións naturais ou antrópicas son dous dos principais motores do cambio nos ecosistemas, cambio que ocorre a múltiples escalas espazo-temporais. Discriminar entre cambios de estado reais e ciclos ou tendencias, é a miúdo difícil ou imposible sen a perspectiva temporal adecuada. Así, dispoñer de series de datos longas, detalladas e fiables de variables estruturais e funcionais relevantes do ecosistema é unha prioridade para os xestores de recursos naturais. As series de datos longas poden xenerarse a partir de programas de monitorización ou buscarse en rexistros humanos, biolóxicos ou xeolóxicos. Os primeiros proporcionan información detallada e de calidade, pero son custosos e raramente resilientes. Os segundos, as técnicas modernas de paleo-reconstrución, poden proporcionar unha extraordinaria riqueza de información sobre aspectos biolóxicos e ambientais dos ecosistemas recollendo extensos períodos de tempo con resolucións temporais notables.

A densidade humana ao longo das costas do planeta ocasiona intensas e continuas perturbacións nos ecosistemas da franxa costeira. A aproximación paleoambiental proporciona información de gran valor sobre estes impactos e sobre como responden os ecosistemas. Pero a virtual inexistencia de arquivos paleoambientais en zonas costeiras expostas impediu un maior desenvolvemento desta valiosa aproximación en ambientes costeiros. Afortunadamente, os sedimentos de fanerógamas mariñas, frecuentes nestes ambientes, constitúen arquivos detallados da historia natural dos ecosistemas tanto costeiros como terrestres. Os seus sedimentos,

turbosos e anóxicos, gardan información que abarca, polo menos, os últimos 8000 anos con resolucións entre 1 e 10 anos/cm.

MEDCHANGE utilizará os arquivos mencionados para reconstruír a dinámica dos ecosistemas costeiros e terrestres, a escala mediterránea, ao interactuar con perturbacións naturais e antropoxénicas. Os obxectivos serán abordados por un equipo internacional formado por investigadores de Alemaña, Australia, España, Túnez, Croacia e Grecia, todos eles expertos en Ecoloxía de fanerógamas mariñas, Paleoecoloxía e Biogeoquímica. Estudarase indicadores ou proxies xeolóxicos, químicos, moleculares, palinolóxicos e isotópicos, xunto con información histórica e arqueolóxica nas localidades elixidas.

As series temporais reconstruídas permitirán establecer valores de referencia (pre-antrópicos), discriminar entre as compoñentes antrópica e natural das perturbacións, describir e predicir patróns de cambio (tendencias, ciclos, resiliencia), e realizar unha prognose da evolución esperada dos ecosistemas costeiros, moi en particular dos dominados pola valiosa fanerógama mariña endémica mediterránea Posidonia oceanica. Así mesmo, o proxecto dimensionará o papel dos sedimentos desta especie como sumidoiros biogeoquímicos.

Os obxectivos deste proxecto axústanse perfectamente aos considerados na Estratexia Española de Ciencia, Tecnoloxía e Innovación 2021-2027, aos do desenvolvemento sostible da Axenda 2030 e á Estratexia Nacional para a Adaptación das Costas aos Efectos do Cambio Climático. En particular, MEDCHANGE contribúe amplamente a proporcionar as bases científicas para satisfacer

os obxectivos 13. Empreender accións urxentes para combater o cambio climático e os seus impactos, e 14. Conservar e utilizar de forma sostible os recursos mariños.